Gastroskopi



ÖZEFAGO-GASTRO-DUODENOSKOPİ

Gastroskopi yemek borusu, mide ve on iki parmak bağırsağının iç kısımlarını görerek inceleme işidir.Bunun için gastroskop denen kurşun kalemi kalınlığında ucunda parlak ışıklı, küçük bir kamerası olan bir cihaz ağız boşluğunu takiben yemek borusu ve mide içerisine mide içerisine doğru ilerletilir. Gastroskopi ile yemek borusu, mide ve on iki parmak bağırsağında mevcut hastalıklar saptanabilir, eğer gerekli görülürse bu organlardan biyopsi yapılarak patolojik inceleme için gerekli küçük doku parçaları da alınabilir.

KİMLERE GASTROSKOPİ YAPILMALIDIR?

 

-Uzun süredir mide yakınması olan ve ilaç tedavisine hastalara,   

-Mide kanaması geçirmiş,  geçirmekte olan hastalara,

-Reflü ile ilgili yakınmaları olan hastalara,

-Nedeni açıklanamayan kansızlığı olan hastalara,

-Yutma güçlüğü olan hastalara,

-Mide kanseri şüphesi olan hastalara,

-Birinci derece akrabaları içerisinde mide kanseri olan  kişilere kontrol  amaçlı olarak,

-Başka yöntemlerle nedeni saptanamayan karın ağrısı  olan hastalara, gastroskopi önerilir.

 

GASTROSKOPİ NASIL YAPILIR?

 

Hazırlık Safhası: Gastroskopinin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi midenin içinin tamamen boş ve temiz olması gerekir. Bu nedenle Gastroskopi öncesinde için en az 6 saat süre ile, bir şey yenmemesi ve içilmemesi gerekir.

Gastroskopi öncesinde eğer herhangi bir ilaca karşı alerjiniz veya aşırı duyarlığınız varsa, lütfen bunu doktorunuza veya hemşireye söyleyiniz. Doktorunuz aynı zamanda daha önce benzer muayeneden geçip geçmediğinizi, herhangi başka bir rahatsızlığınız olup olmadığını ve varsa kullandığınız ilaçları bilmek isteyecektir. Size allerji yaptığını düşündüğünüz ilaçların tam adını tıbbi kayıtlarızdan veya yakınlarınızdan lütfen öğrenin. Sadece ‘Pek çok şeye allerjik’ olduğunuzu belirtmek çözüm olmayacaktır.

Aspirin ve türevleri (Coraspin, Ecopirin vb.), romatizma ve ağrı kesici ilaçlar (Voltaren, Apranax, Advil, Tilcotil vb.), trombosit fonksiyonlarını bozan ve kanama arttırıcı ilaçlar (Plavix, Pingel, Drisentin vb.), kan sulandırıcılar (Coumadin) gastroskopiden bir hafta önce kesilmelidir. Parasetamol içeren ağrı kesiciler (Panadol, Minoset, Thylanol vb) sorun teşkil etmezler. Şeker hastalığı ilaçları (antidiabetik hap, insulin), tansiyon düzenleyici ve idrar söktürücü ilaçlar bazı tedbirler alınmasını gerektirebileceği için doktorunuzu lütfen önceden bilgilendiriniz. Kalp kapak hastalığı ve ameliyatı, kalp pili ve eklem protezi olan kişilerde gastroskopi öncesi bir antibiotik kullanılması gerekecektir. Kortizon, demir hapı, bitkisel ilaçlar veya herhangi sürekli kullanılan bir ilaç gastroskopi öncesi mutlaka belirtilmelidir. Göz tansiyonu (glokom) olan hastaların çok küçük bir bölümünde hastalık dar açılı glokom tipindedir. Bu grup hastada endoskopi sırasında kullanılan midazolam isimli ilaç sakıncalı olabilir. Göz tansiyonunuz varsa doktorunuzu lütfen öncelikle bilgilendirin.

İşlem safhası:Gastroskopi sırasında hissedilecek rahatsızlığın en az düzeyde olması için verilen ilaçların uygulanabilmesi için işlem öncesi, koldaki bir damar yolu ile verilen ilaçlar hastayı yarı uykulu bir hale getirir, buna sedasyon anestezisi denir. Genellikle tetkik sonrasında hasta işlem esnasında yaşananları anımsayamaz. Gastroskopi sırasında kan oksijen düzeyi ve diğer temel yaşam fonksiyonları (kalp atım hızı ve ritmi, kan basıncı gibi) hasta başı monitörü ile takip edilir.

İşlem öncesi takma diş ve gözlük varsa çıkarılır. Mentollu bir lokal anestezik sprey ile boğaz uyuşturulur. Hasta sol yan olacak biçimde yatırılır. Ağzın açık kalmasını sağlamak için dişlik yerleştirilir. Ağızdan girilerek inceleme yapılır. İşlem sırasında rahatça nefes alınabilir, ağrı hissedilmez. Gastroskopun görüş alanının açılması için mide içine doğru aralıklarla hava üflenir işlem sonrasında üflenen bu hava kısmen geri emilir, kalan kısmı ise ağız ve anüs yoluyla tahliye edilir. Gastroskopi genellikle 10-15 dk sürer.

Gastroskop enfeksiyon bulaşmasını engellemek için her hastadan sonra önce ayrıntılı bir mekanik temizlik işleminden geçirilmekte ve daha sonra bakteri ve virüslere etkili özel bir sıvı ile dezenfeksiyon yapılmaktadır. İşlem sırasında kullanılan aletlerin bir kısmı ise her hasta için kullanılıp işlem sonrası atılmaktadır.

GASTROSKOPİNİN RİSKLERİ VE KOMPLİKASYONLARI

 

Gastroskopi minimum riskli, rutin olarak yapılan, pratik bir işlemdir. Ancak tüm tıbbi girişimlerde olduğu gibi istenmeyen ve alınan tüm tedbirlere rağmen önlenemeyen durumlar (komplikasyon) gastroskopi neticesinde de gelişebilir. Bunların gelişme sıklığı % 1-2’dir. Aşağıda bu istenmeyen durumlar hakkında elden geldiğince açık ve tam bilgiler verilecektir.

Gastroskopi sırasında yarı uykulu bir bilinç düzeyi sağlayan ilaçlar nadiren hastalarda kalp atım hızının ve solunumun yavaşlamasına veya allerjik reaksiyona yol açabilirler.Bu durumlarda gereken tüm ilaçlar gastroskopi odasında hazır tutulur ve gereken durumlarda gelişen tabloya müdahale edilir.

Gastroskopi sırasında oldukça nadir olmakla  birlikte, zayıf bir bölgenin gastroskop itmesine bağlı açılması veya poliplerin yakılarak çıkartılması sırasında mide bağırsak sisteminde kanama, delinme, çevre dokuların zarar görmesi gelişebilir.Bu durumdaki hastaların bir bölümü hastaneye yatırılma, damar yoluyla beslenme ve antibiyotik uygulaması ile iyileşirler. Ancak bir bölüm hastaya cerrahi müdahale gerekebilir. Çok seyrek olarak kalp ve dolaşım sistemi bozuklukları, damar yolu ile mikrop bulaşması ve buna bağlı enfeksiyonlar, yatış biçimine bağlı yaralanmalar veya sallanan dişe zarar gelmesi gibi yan etkiler  de görülebilir.

GASTROSKOPİ SONRASI

 

Muayeneden hemen sonra yanınızda doktorunuzla konuşacak bir yakınınızın bulunması iyi bir fikir olabilir. Çünkü kullanılan ilaçlar sonrası anlatılanların tam hatırlanmaması normaldir. Unutmayın işlem sonrası ne kadar iyi olursanız olun yanınızda sizi götürecek biri olmalıdır. İlaçların etkisinin geçeceği ertesi güne kadar motorlu araçlar kesinlikle kullanılmamalıdır.

Boğazdaki uyuşukluk geçmeden, yaklaşık 1 saat süresince ağızdan hiçbir şey alınmaz. 24 saat süre ile zarfında alkol, yatıştırıcı ilaç, kas gevşetici vb. alınmamalıdır.

Gastroskopi sonrası ilk 24 saat, özellikle boğazın tahriş olmasına bağlı ya da alınan biyopsiler ve polipler nedeniyle ağızdan çok az miktarda kan gelebilir. Karında şişkinlik ve ağrı hissinin 24 saatten sonra da devam etmesi, kusma, titreme ve ateş yükselmesi, nefes darlığı, makattan ya da ağızdan sürekli ve bol miktarda kan gelmesi gibi durumlarda doktorunuzu hemen aramanız gerekmektedir.

Op. Dr. Ali Çalıkuşu

Genel Cerrahi Uzmanı, Endoskopist

Doktor Bilgisi